Alle onderwerpen

Vraag het Gertie

Woningnood is van alle tijden

  • 20 januari 2022
  • Projecten van Gertie

We kennen ze bijna allemaal: de films met het decor van vervlogen tijden van rond 1900. Mooie films met een tijdsgeest waar mijn hart warm voor loopt. Van het verhaal, maar ook zeker van deze decors. Dan zie ik waar ik mij dagelijks mee bezig hou: interieurs, opbouw van de woning, leefomstandigheden… .Dan ben ik wel eens jaloers, niet op de toenmalige bewoners, maar op de decorbouwer. De decors zijn zo gedetailleerd, dat ik er veel van leer. 

Ik noem er een paar: Sil de Strandjutter, Ciske de Rat of wat denk je van Daens, een Belgische dramafilm. Ook de latere jaren ‘50 en ‘60 films – zoals Abeltje of de serie Moeder, ik wil bij de Revue – inspireren mij enorm. De armoede de ongelijkheid spatten van het scherm.

Geschiedenis

Ooit heb ik mij geschiedkundig behoorlijk verdiept in de progressie van wonen. Want alles is een proces, zo ook het wonen, werken en de beleving die daarbij hoort. 

Jaren geleden gaf ik ook regelmatig lezingen en vertellingen op scholen, bijeenkomsten en voor groepen. 

De lezing ‘100 jaar wonen in de lage landen’

Ik noemde dat ‘100 jaar wonen in de lage landen’. Het verhaal begint bij het geboortejaar 1890 van Hendrikje (Henny) van Andel-Schipper. Ze overleed op 30 augustus 2005 en was met haar 115 jaar op dat moment de oudste inwoner ter wereld. Wat de aanzet gaf om mijn lezingen te beginnen bij haar geboortejaar. Zij heeft héél veel zien veranderen in die 115 jaar. 

bron: https://geheugen.delpher.nl/nl

1980: De tweedeling was extreem groot; arm en rijk. 

De vele arbeiders die in de steden of de mijnen naar werk kwamen zoeken, kregen niet alleen te maken met karige lonen en hoge werkloosheid, maar ook met een tekort aan goedkope woonruimte.

bron: https://geheugen.delpher.nl/nl

Sommige gezinnen leefden zelfs in grotwoningen; uitgehakte ruimtes met een deur erin.   

bron: https://geheugen.delpher.nl/nl

Op de boerderijtjes en bij keuterboertjes was het armoe troef. De welgestelde herenboeren hadden het beter; zij bezaten grond en gebouwen. 

bron: https://geheugen.delpher.nl/nl

Er woonden zelfs mensen op een clandestien terrein in plaggenhutten. 

Onderzoek 1897/1900 wees uit dat de bevolking:

  • 37% in een éénkamerwoning van 20 á 30m2 woonde
  • 26% in een tweekamerwoning
  • 21% in een driekamerwoning
  • 16% groter of anders woonden

In 1900 woonden gemiddeld 5 personen in een woning van nog geen 50m2; minder dan 10m2 per bewoner. Deze mensen leefden op straat; het woonhuis was een verblijf tussen de werkzaamheden door.

Noodkreet

Door ziekte en armoede gaven de vroedvrouwen en artsen (o.a. Aletta Jacobs) een noodkreet richting politiek (welke destijds nog geen bemoeienissen had met woningbouw). Daar hebben we heden ten dage nog profijt van. Want er kwamen bouwvoorschriften en regelgevingen. 

De Woningwet uit 1901

Daarin stond omschreven waar een woning aan moet voldoen: Elk nieuw huis moest voldoende licht, lucht en ruimte hebben en moest zijn voorzien van voldoende sanitair. Slechte woningen konden op grond van de Woningwet onbewoonbaar worden verklaard.

Woningnood

De Woningwet was voor die tijd revolutionair en heeft inmiddels al vele herzieningen en uitbreidingen ondervonden. Terwijl vele duizenden krotten onbewoonbaar werden verklaard en opgeruimd, nam de woningnood toe. De eerste plannen werden gesmeed om volkshuisvestingwijken neer te zetten, zoals de woningcorporaties nu nog doen. 

Ruim 65 m2 per persoon

Door de sociale voorzieningen en de vakbonden, die de rechten van de werkenden behartigen, is er veel verbeterd in Nederland. Anno 2022 wonen er gemiddeld 2,4 personen in een woning van 160 m2. Dat is ruim 65 m2 per persoon. Gelukkig zijn we in ruim 100 jaar tijd behoorlijk wat opgeschoten.

De tijden van nu….. 

Als je voor het eerst een huis koopt is dat ineens heel veel vrijheid en nog meer ruimte. Zeker als je van een studentenkamer naar een echte woning verhuist. Mijn ervaring is dat een woning van 110 m2 voor 2 personen als snel gevuld is. Door de jaren heen heb je steeds meer spullen en ook wensen. Kinderen wellicht, die ook ruimte nodig hebben. 

Ik kom in huizen uit de periode van voor en net na de oorlog die steeds iets meer zijn uitgebreid, hokje na hokje bijgebouwd. Met en zelfs zonder goede fundering en spouw-dak isolatie. Een woning van 50 jaar of ouder zal meestal flink gerenoveerd moeten worden. 

Je kunt niet zonder plan (ontwerp)

Dan is een heel nieuw plan (ontwerp) maken – met de huidige wensen, technieken en eisen – zeker wenselijk. Een hele slimme indeling is, zeker als je muren en deuren gaat vervangen, is eigenlijk een must. Immers, de volgende 50 jaar zal je woning het met deze nieuwe indeling moeten doen. En let op: je krijgt vaak meer kosten als je geen plan maakt. Of nog erger, je zit met een muur, deur, keukenopstelling, die niet functioneert. En wat doe je als iets niet functioneert? Juist, jezelf ergeren. Misschien wel 50 jaar lang! Ik hoor veel te vaak; dat hadden we slimmer of beter kunnen doen.’ 

Investeren vóóraf is de beste investering 

Investeer altijd tijd en geld in een onafhankelijk ontwerp. Je aannemer wil alleen zo snel mogelijk bouwen. Hij vindt het al gauw goed, is mijn ervaring. Maar de aannemer ziet nooit het hele eindresultaat, kan of wil zich niet verdiepen in jouw situatie, in jouw  woon- en leefwensen en jouw toekomstdromen. Hij is geïnteresseerd in welke steen of voeg, dakgoot, binnendeur of voordeur. 

Zelf doen; een plan maken

Je kan zelf al een plan maken volgens de Van driel methode, het stappenplan voor het mooiste resultaat. En budgetair de slimste weg. Ook om de meerwerkkosten in de hand te houden. Kun je het zelf niet en heb je er geen verstand van? Neem dan contact met me op om de mogelijkheden te bespreken. Bij zo’n dure ingreep is het niet slim om alleen te werken met een aannemer. Laat mij je helpen tijdens een online privé consult!

Oplossing

Online privé consult

Heb jij vragen of zoek je hulp op afstand tijdens of voorafgaand aan jouw bouwproces? Als onafhankelijke professional kijkt Gertie graag met je mee naar jouw verbouw- of bouwplan. Je krijgt persoonlijk advies op specifieke bouw aspecten zoals bijvoorbeeld de planning, het budget of de interieurindeling.

Meer informatie

Grip op. het hele proces met de Van Driel Methode

Maak van je huis een thuis!

Vragen

Het antwoord op jouw vragen

Hiernaast vind je de antwoorden op de meest gestelde vragen over het boek, de cursus en de privé consulten. Ben je opzoek naar informatie over het bouwen of verbouwen van je huis? Lees dan verder!

Duik in de kennisbank